#

अमेरिका–चीनबीच तनाव कोरोना भाइरसभन्दा बढी खतरनाक ?


चीन र अमेरकाबीच गहिरिँदै गएको तनाव संसारभरीका लागि कोरोना भाइरस महामारीभन्दा पनि ठूलो समस्या हुनसक्छ । यस्तो मान्यता चर्चित अर्थशास्त्री तथा कोलम्बिया विश्वविद्यालयका प्राध्यापक जेफ्री स्याक्सको हो ।

स्याक्सले बीबीसीसँगको कुराकानीमा संसार ‘कसैको नेतृत्व बिना ठूलो विनाश’ को स्थितीमा रहने बताए । दुई सुपरपावरका बीच बढ्दो दुरीका कारण यस्तो समस्या बढ्ने उनले चेतावनी दिएका छन् ।

अमेरिका–चीनबीच बिग्रदोँ सम्बन्धका लागि जेफ्री स्याक्स अमेरिकी प्रशासन जिम्मेवार भएको मान्यता राख्छन् ।

बीबीसी एशिया बिजनेस रिपोर्टलाई दिएको आफ्नो अन्तरवार्तामा उनले भने, ‘अमेरिका एक साझेदारी शक्ति हो, सहयोगी होइन । यो त्यस्तो शक्ति हो जो चीनसँग एउटा शीतयुद्धको स्थिती चाहन्छ । यदि यस्तै प्रकारको नीति रहे हामी कहिल्यै पनि पहिले झैं सामान्य स्थितीमा फर्कन पाउने छैनौं । हामी ठूलो विवाद र खतरामा उल्झिनेछौं ।’

दुई देशबीच बढिरहेको छ तनावः

स्याक्सको बयान यस्तो समयमा आएको हो जब चीन र अमेरिकाबीच व्यापारसमेत थुप्रै मोर्चामा तनाव बढिरहेको छ ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले वाल स्ट्रिट जर्नललाई दिएको एक अन्तरवार्तामा चीनमाथि निशाना साँधेका थिए । उनले भनेका थिए, ‘सम्भव छ कि चीनले संसारभरी भाइरस फैलाउन मद्दत गरेको छ । किनभने ऊ आफ्नो प्रतिस्पर्धी देशको अर्थव्यवस्था ध्वस्त पार्न चाहन्छ । ’

ह्वावेसमेत चीनका थुप्रै कम्पनी अमेरिकाको निशानामा छन् । अमेरिकाले चीनले ह्वावेको प्रयोग ग्राहकको जासुसीका लागि गरिरहेको आरोप लगाइसकेको छ । चीन र ह्वावे दुबैले यी आरोप खण्डन गरेका छन् ।

यद्यपि, अमेरिकाका पूर्व रक्षा सल्लाहकार जोन बालटनले आफ्नो नयाँ किताबमा अमेरिकी राष्ट्रपतिको यो कडा व्यवहार पुनः चुनाव जित्ने रणनीति मात्रै भएको बताएका छन् ।

प्राध्यापक स्याक्स पनि ह्वावेमाथि निशाना साँध्नुको पछाडि सुरक्षासँग सम्बन्धित कुनै पनि कारण नभएको बताउँछन् ।

‘अमेरिका फाइभजीको रेसमा पछि परेको छ, एक नयाँ डिजिटल अर्थव्यवस्थाका लागि प्रविधि अत्यधिक महत्वपूर्ण छ । ह्वावेले संसारभरीको मार्केटमा आफ्नो सेयर बढाउँदै गएको छ । मेरो मान्यता अनुसार अमेरिकाले ह्वावे संसारका लागि खतरा भएको भन्दै झुटो फैलायो र आफ्ना सहयोगीमाथि ह्वावेसँग सम्बन्ध तोड्न दबाब सिर्जना गर्यो ।’

अन्य देशसँग चीनको बढ्दो तनावः

चीनको विवाद अमेरिकासँग मात्रै होइन । भारत–चीन सीमामा पनि तनाव बढेको छ । गत हप्ता एलएसीमा भएको मुठभेडमा २० भारतीय जवानको मृत्यु भयो । चीनले नेपाल, पाकिस्तान, श्रीलङ्का र म्यान्मारमा अत्यधिक लगानी गरेको छ । यसलाई भारतको प्रभावलाई कम गर्ने कोसिको रुपमा हेरिएको छ ।

स्याक्सका अनुसार चीनको बढदो दबदबा अन्य एशियाली मुलुकका लागि समस्याको कारण हो, विशेषगरी तब जब चीनले शान्ति र सहयोगसहित अघि बढ्न चाहन्छ भनेर आश्वासन दिने कोसिस गर्दैन ।

‘चीनले डर कम गर्नका लागि थप कोसिस गरिरहेको छ ? ’ मेरो जवाफ हो, ‘पक्कै पनि ।’

स्याक्स भन्छन्, ‘ठूलो निर्णय अब चीनको हातमा छ । यदि चीनले एक सफ्ट पावरले झैं सहयोग गरे, कूटनीतिक, क्षेत्रीय सहयोगी र सबै पक्षलाई समेटेर लिएर अघि बढे मलाई लाग्छ एशियाको भविष्य उज्ज्वल छ, किनभने यो एक शक्तिशाली मुलुक हो ।’

स्रोतः बीबीसी

सवालनेपालमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई [email protected] मा पठाउनु होला।

फेसबुकमा तपाईको प्रतिक्रिया

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित शीर्षकहरु