अस्तीका दिन, हिजो र आज दिनभरी लगातार बालुवाटारमा बैठक भएको भएकै छ । ती  बैठक कसरी चुनाव रोक्न सकिन्छ, के निहुँ पारेर रोक्न सकिन्छ भन्नका निम्ति भएका छन् ।  प्रधानमन्त्री लगायतका विभिन्न मान्छेहरु अस्ती नै देखि एमालेले चुनाब स्थगित गर्न माग गर्यो भनेर भाषण  गरेर हिँडेका छन् । त्यसभित्र उनीहरुको उद्धेश्य के छ भन्ने कुरामा अनौठो मान्नुपर्दैन । एमालेले चुनाब स्थगित गर्ने माग गर्यो रे, तपाईहरुले पनि शायद यसो भनेको सुन्नुभएको होला ।
अर्का एकजनाले भाषण गर्दै हिँडे । लुम्बिनी लगायत अनेकतिर गएर एमालेले चुनाब स्थगित गर्न आग्रह गरिहेको छ, चुनाब पर सार्न भनिरहेको छ भन्दै उनी हिँडे । एमालेले दुई चरणमा निर्वाचन गरौं भन्दैछ, के के हो, के के । हिजो, अस्ती र आज यी तीन दिन बालुवाटारमा अहिले तत्काल नेपाललाई बर्बाद पार्न सकिदैन, कमजोर पार्न त सकिएला नि । त्यो कसरी गर्ने भनेर बिभिन्न कोणबाट त्यसको हिसाब किताब, बिचार बिमर्श भएको छ ।

नेपाललाई कसरी कमजोर पार्ने ? षड्यन्त्र भईरहेका छन् । हामीले भन्यौ अघिल्लो संविधान संशोधनको प्रस्ताब संविधान सम्मत छैन, उपयुक्त छैन । यो उचित छैन । त्यसो भन्दा उधुम मच्चाएर हिँडे । एमालेले हिमाल, पहाड र तराई बिभाजन गर्न, टुक्रयाउन खोज्यो भन्दै हिँडे । धन्य कतिपय बक्ताहरुको बोली बुझिँदैन र राम्रो भएको छ । नत्र त्यो भनेजति सबै बुझिने हो भने त्यो अचम्मैको भाषण हुन्थ्यो । त्यस्तो त्यस्तो बोलेर हिँडे ।

अन्तिममा त्यो संशोधन प्रस्ताव यति महिनापछि आएर फिर्ता गर्यो सरकारले । फिर्ता गरेको भनेको के हो भने त्यो अनुपयुक्त छ, अनुचित छ, राख्नु नहुने राखिएछ भन्ने हो । भुलचुक भएछ भनेर फिर्ता लिएको हो । फेरि अव अर्को प्रस्ताव । हल्ला के गरेको गर्यौ छ भने एमालेसँगको परामर्शमा प्रस्ताव ल्याएको हो । एमालेसँग कुनै परामर्श भएको छैन । केही पनि भएको छैन । निर्वाचन रोक्न सकिन्छ भने रोक्ने, पर सार्न सकिन्छ भने सार्ने काम भइरहेको छ । एक महिना पर सार्ने भनेपछि असारमा कहाँ हुन्छ निर्वाचन ? त्यो नगर्नका लागि हो ।  पर सार्ने भनेको नगर्नाका लागि हो । दुई चरणमा गर्ने भन्ने, दुई चरणमा कसरी हुन्छ भन्दा जेठ १५ गते बजेट आउँछ । अहिले नै अर्बौ रकम रकमान्तर गरिएको छ, त्यो भ्रष्टाचार हो । अनैतिकता हो विकासका नाममा ।

अहिले गैरकानुनी ढंगले पैसा बितरण भएको छ । अर्बौं भ्रष्टाचार गरेर आएका, लुटेर आएकालाई यो २/४ करोड, १/२ अर्ब लाज हने कुरै भएन । त्यसो पनि गरिरहेका छन् । उनीहरुको उदेश्य अत्यन्तै हानिकारक छ । यस देशमा एमाले यस्तो शक्तिका रुपमा छ, भित्रका शक्तिहरुलाई पनि टाउको दुखाई यही भएको छ, बाहिरका लागि पनि टाउको दुखाई यही एमले भएको छ । यसले देश बिगार्न दिंदैन, यसले भ्रष्टाचार गर्न दिंदैन, नभए मज्जाले गर्न पाइन्थ्यो भन्ने परेको छ । विदेशीलाई पनि त्यही हो, देशी विदेशी दुबैलाई त्यही परेको छ ।

त्यसो हुनाले उनीहरुका लागि एमाले यस्तो भयो चुनाबमा गए उसले जित्छ, नजाऔं कहाँसम्म भाग्नु, कहिले सम्म भाग्नु । भित्रका र बाहिरका सबैलाई त्यही छ । अघिल्लो अंक नेपाल भन्ने एउटा म्यागजिनले मैमत्त नेता भनेर मेरो तस्बिर फ्रन्ट पेजमा छापेको छ । यसले कहाँ कहाँदेखि लागेका छन् भन्ने एमालेलाई कमजोर पार्न भन्ने देखिन्छ । हामी ती चुनौती सामना गरेर देश बचाउँछौं । साथीहरु ढुक्क हुनु भए हुन्छ । हामी देश बचाउँछौं, स्वाधीनता बचाउँछौं । देश कसैले टुक्र्याउन पनि सक्दैन, हामी भौगोलिक अखण्डता कायम राख्छौं । हामीले लडेर ल्याएका अधिकार कसैले खोस्न सक्दैन । संविधान मान्दैनौ भनेर यस्तो, उस्तो भनेर बकबास गर्नेहरु छन् । तिनले संविधान मानिसके । मान्दैनौं भन्नेहरुले सोझै अस्वीकार गर्न नसक्ने भएपछि अहिले टुक्रा टुक्रामा नमान्ने भन्दै लागेका हुनसक्छन् । संविधान संशोधनका नाममा राष्ट्रिय हितलाई कमजोर पार्ने काम गरेका हुनसक्छन् । निर्वाचन र संविधान संशोधन, पहिले पेश गरेको र अहिले पेश गरेकाको निर्वाचनसँग कुनै सम्बन्ध छैन । पहिलेको धारा ६, ७, ११, ८६, २८७ र अनुसूची ४ मा कतै यिनको निर्वाचनसँग सम्बन्ध थियो ? भन्दा कहि  पनि सम्बन्ध छैन । किन संशोधन गर्नुपर्ने अरे भने कसैले गर भनेको छ रे । कसका आदेश तामेल गर्नुपर्ने ? कसको रोडांईलाई मानिदिनुपर्ने ? साह्रै रोडांई गर्यो, हँुदैहँुदैन भन्यो, अलिकति नोक्सान नगरी त मान्दै मान्दिन भन्छ । राष्ट्रलाई नोक्सान पारौं न त भनेर पार्ने काम भइरहेको अवस्था हो ।

यहाँनेर भूगोलका नाममा मधेश मधेश भनेर गरेको के हो ? मधेश मधेश भनेर गरेको के भन्दा मधेश र पहाडीका बीचमा बैमनस्यता, कटुता बढाउन खोजेको हो । यो देशद्रोही कुरा हो । जाति जनजातिका नाममा देशद्रोही कुरा गरिदंैछ । मैले अस्ती २९/३० गतेको आदीबासी जनजाति महासंघको प्रस्ताब हेरेको थिएँ । त्यो प्रस्ताव देशको गम्भीर अहितमा छ । लोकतन्त्रको बिरुद्ध छ । नेपालाई क्षतबिक्षत बनाउने उदेश्यहरु त्यहाँ घोलिएका छन् । यो सप्रादायिक कुरा किन गरिन्छ देशमा ? मैले एकजना गुरुङलाई सोधेँ, बताउनुहोस् त यो गुरुङ माग भनेको के हो ? उहाँ अलमलिनु भयो । तपाईले बाटो बनाउने भन्नेबित्तिकै अरुले पनि गाडी कुदाउँछन्, स्कूल बनाउने भन्ने बित्तिकै, कलेज बनाउने भन्नेबित्तकै अरुका छोरा छोरी पनि पढ्न आउँछन् । अस्पताल बनाउने भन्नेबित्तिकै अरुका पनि बिरामी आउँछन् । विद्युत उत्पादन गरेपछि अरुले पनि बत्ती बाल्छन् । त्यसो भए गुरुङका माग चाहीँ बताउनुहोस् त भनेँ । उनले उत्तर दिन सकेनन् ।  यो सबै नचाहिने कुरा हो । हो, असमानता हुनुहुँदैन, भेदभाब हुनुहुँदैन । अवसर सबैले पाउनुपर्छ । तर त्यो सँगै सहमति र सामाजिक सद्भाव जोगाउनुपर्छ । सामाजिक सद्भाव जोगाउने, अनेकतालाई राष्ट्रिय एकतामा ल्याउने सबै काम एमालेले गर्नुपर्छ । त्यसकारण एमाले सबैतिर आउनुपर्छ ।

हामीले देशको बिकास गर्नुछ । मैले काठमाडौंमा रेल गुुडाउँछु भनेँ, हा हा गरे । मैले भनेँ आमाबाबुले पढाईमा गरेको खर्च बेकार गयो तिनको । तुईन बिस्थापित गर्ने भनेको हा हा गरे । हावाबाट बिजुली निकाल्ने भनेको हा हा गरे । अव त अति नै गर्यो हौ भने । दुनियाँमा हावाबाट बिजुली निक्लेकै छ । केपी ओलीले हावाबाट पनि बिजुली निकाल्छु भनेर अव अति नै गर्यो भने । मतलब बिरोधी कति कमजोर छन् भने उनीहरु तर्कमा जान सक्दैनन् । मजाक गर्यो हौ, ठट्टैठट्टा गर्यो हौं, उखानै टुक्काले सिध्यायो हौ भने । हावाबाट बिजुली निकाल्ने भन्छ, रेल कुदाउने भन्छ । कुदाउने भन्दाभन्दै रेल चलाउने भयो । केरुङबाट काठमाडौं हुँदै पोखरा रेल चलाउने भन्यो हौ । उखान टुक्का अति नै भयो हौ भने । अर्थात् के बुझिन्छ भने उनीहरुसँग कुनै दृष्टिकोण छैन, केही छैन । उनीहरुलाई बिगार्न मात्र आउँछ ।

अव हामीले यो देशको रक्षा गर्नुछ । लोकतान्त्रिक अधिकारको रक्षा गर्नुपर्छ । नेपाली कांग्रेस पनि छ नि भन्ने लाग्छ कसैलाई । नेपाली कांगे्रेस थियो पहिले । अव कांग्रेस लोकतन्त्र भनेको केही बुझ्दैन, केही पनि होइन । चुनाब भन्नेबित्तिकै अगाडि एमाले देख्छ, एमालेमय देख्छ । अनि आत्तिन्छ । चुनाब पनि हुँदैन, अनि कांगे्रसको लोकतन्त्र के भयो ? कांग्रेस राष्ट्रियताको कुरा गर्न सक्दैन, नाकाबन्दी हुँदा नाकाबन्दी भन्न सक्दैन । चुलो बाल्न पाईएन, ग्यास छैन, अति भो भन्दा कांग्रेसले बोल्नुहुदैन । पार्टीको बैठकमै मुख बन्द गर भन्यो । बिचरा कांग्रेस छ भन्ने कि थियो भन्ने ? त्यसैले मैले भनेको कांग्रेस यसो हेर्दाखेरी  लामा लामा सिंङ गरेको गजबको देखिन्छ । तर झाडीमा अल्झेको छ ।  लहरा, पहरा भएका ठाउँमा कहिलेकाहीँ बाह्रसिंहे पस्छ । त्यहाँ पसेपछि टाउको निकाल्न सक्दैन । झाडीमा अल्झेपछि यता जाँदा पनि हुँदैन, उता जादा पनि हुँदैन । कांग्रेसलाई मेलै त्यही झाडीमा सिङ अड्केको बाह्रसिंङे भनेको हुँ ।

फेरि अर्को माओवादी कम्युनिष्ट पार्टी हो भन्ने पर्ला तपाईंहरुलाई । उसले नमारेर तपाईंहरु बाँच्नुभएको छ । त्यसकारण कम्युनिष्ट पार्टी हो भन्ने ठान्नुभएको छ । उसले मारेर, मार्न नभ्याएर  तपाईहरु बाँच्नुभयो, त्यसकारण कम्युनिष्ट पार्टी हो भन्ने लाग्छ तपाईंहरुलाई । माओवादी कम्युनिष्ट पार्टी उहिले एकपल्ट थियो । यदि माओवादी अहिले कम्युनिष्ट हो भने म कम्युनिष्ट होईन यो जुनिमा । माओवादी कम्युष्निट हो भने अर्को जुनीमा पनि म कम्युनिष्ट हुने छैन । त्यसैले यो कम्युनिष्ट हो भन्ने भ्रम नपालौं । त्यसैले अव कांग्रेस र माओवादीबाट देश चल्दैन । अव देश बनाउनका लागि एमालेले जित्नुपर्छ । देशलाई गलत दिशामा जान नदिनका लागि एमालेले जित्नुपर्छ । देशको स्वाभिमान उठाउन एमालेले जित्नुपर्छ । अहिलेसम्म सरकार रहेको भए धेरै कुरा अघि बढ्थ्यो । त्यसैले देशीबिदेशी अरु आत्तिनु स्वाभाविक थियो । किनकि हामीले धेरै परिवर्तन ल्याउने थियौं । त्यसैले सबै लागेर एमाले सरकार हटाए ।

यो संसदमा अनुपयुक्त बनावट छ । अघिल्लो त असफल हुने बनावटकै थियो, असफल भयो ।  यो पनि उपयुक्त छैन । एमाले जस्तो पार्टी दुईतिहाई हुनुपर्नेमा एकतिहाई पनि छैन । यस्तो पनि हुन्छ ? एमालेको गएको सरकारले गरेको कामलाई अवको सरकारले पूरा गर्नुपर्यो । एमाले पार्टीले लिएका आर्थिक अडान यसले पूरा गर्नुपर्छ । यत्रो उद्धेश्य छ हाम्रा अघि, त्यसैले हामी साना तिना बिषयमा अल्झिनु हुँदैन ।

बालुवाटारमा तीन दिन देखि कहाँबाट खोलेर प्वाल पार्ने, कहाँबाट काट्ने भन्नका लागि मुसाहरुले दाँत पनि चलाएका चलायै छन्, नंग्रा पनि चलाएका चलायै छन् । चुनाव दुई चरणमा गर्ने कि पर सार्ने भनेर लागेका लाग्यै छन् । एकपटक बिथोलेपछि त त्यो बिथोलियो नि फेरि । त्यसैले निर्वाचनलाई के भनेर बिथाल्ने ? दुई चरणमा भन्ने कि ? एकमहिना पछि गर्ने, पछि सार्ने भनेर बिथोल्ने कि ।  साउनमा चुनाब गर्ने भन्दैछन्, साउनमा चुनाब हुन्छ ? अत्यन्तै अविश्सनीय, अलमल्याउने कोसिस हुँदैछ । नेकपा एमाले यो सरकारलाई गम्भीरताका साथ भन्न चाहान्छ, म प्रधानमन्त्रीलाई गम्भीरताका साथ भन्छु– बोलेका कुराको ठेगान होस् । एकथरीसँग निर्वाचन कसरी असफल पार्ने होला भनेर भन्ने, यता फेरि चुनाब जसरी पनि गरिन्छ÷गरिन्छ भनेर भन्ने । यस्तो खालको तरिका अव हुँदैन । अत्यन्तै अविश्सनीय अवस्था छ । चुनाब स्थगन हुने जोखिम छ । प्रधानमन्त्री भन्छन् मधेशी मोर्चालाई ‘अनबोर्ड’ गर्ने । खुरुखुरु चुनाब गराउनुहोस्, मधेशी मोर्चा चुनाबमा भाग लिन्छ । देख्नुभएन जोडजाड गरेको ? सबै जोडजाड किन गरेका भने अहिलेदेखि गरेन भने भ्याईदैन, त्यही भएर गरेको हो ।

त्यसकारण अव हामीले सबैलाई बिचार गरेर एकताबद्ध भएर जानुपर्छ । अव यो नेपालमा २०७४ साल एमालेमय नेपाल हुन्छ । मैले कांग्रेस र माओवादीलाई भन्ने गरेको छु चुनाबसँग डरलाग्छ, तर चुनाब त जहिले भए पनि गराउनुपर्ला नि । एमालेसँग डरलाग्छ,  लागेर के गर्नु अव एमाले त छ एमाले त छ के गर्ने ? एमालेसँग डर लाग्नु स्वाभाबिक हो । उहाँहरु जालझेल गर्नुहुन्छ, जालझेलमा पर्नुहुन्छ , हामी÷एमाले काम गर्छाैं, काममा विश्वास गर्छौं । त्यसैले सबै लाग्नुहोस्, एमालेलई जिताउनुहोस् ।
एमालेले जित्दैन भने कसले जित्छ ? सूर्यले उज्यालो पार्दैन भने कसले उज्यालो पार्छ ? हामी अत्यन्त सशक्त र मजबुत छौं । त्यसैले सानातिना विषयमा नअल्झिनु । हो, गीतमा अल्झिन मिल्छ, पछ्यौरीमा, परेलीमा अल्झिन मिल्छ । अहिले हामी परेलीमा अल्झिंदैनौं । सानातिनामा नअल्झिनुहोस् । यो घरको मामिलामा होला । तर अव देश बनाउने कुरामा केन्द्रित भएर लागौं । जनताका बीचमा गएर काम गर्छ एमाले । अनि कसरी कमजोर हुन्छ ?

यो कांग्रेसले अव केही पार लाग्दैन । त्यसैले कोही इमान्दार कांग्रेस छ, राष्ट्रको मायाँ भएको कांग्रेस छ भने एमालेमा बोलाउनुहोस् । हिजो कांग्रेस थियो, अहिले पनि कांग्रेस छ  किनकि उ कसैले नबोलाएर कांग्रेस भएर बसेको छ । त्यसैले उसलाई ठाउँ दिनुहोस् । उसलाई देशको, लोकतन्त्रकोे माया लाग्छ, ठाउँ दिनुहोस् । माओवादी एकपटक बाढी जस्तो आयो, माओवादीमै लागौं कि भनेजस्तो थियो ।  पछि हेरेको त केही रहेनछ । केही झुक्किएर लागे । हामी झुक्किएर लाग्यौं, अव त फिर्ता बोलाई दिए हुने नि भनेर साथीहरु बसेका होलान् । बोलाई दिनुहोस् । सबैलाई समेटौं, एकताबद्ध भएर लागौं । अव एमाले आयो/आयो ।

(नेकपा एमाले सुर्यबिनायक नगरपालिका वडा नं २ का बुद्धिजीविसँग शनिवार साँझ भएको निर्वाचन सम्बन्धी अन्तरक्रियामा एमाले अध्यक्ष ओलीले दिएको मन्तब्य)