पहिले हिन्दु राष्ट्र त्यसपछि राजतन्त्र

– बाबुराम विश्वकर्मा

नेकपा अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ ले २४ मंसिर ०७५ मा राजनीतिक परिवर्तन उल्टाउने शक्तिहरू सल्बलाउने खतरा बढेको दाबी गरे । कास्कीको सिक्लेसमा उनले भने, “यो संविधानका चार खम्बा छन्– संघीयता, धर्म निरपेक्षता, गणतन्त्र र समावेशिता । यीमध्ये एउटा मात्र ढालिदिने हो भने चारवटै खम्बा ढल्छन् र देशमा फेरि भयानक निरंकुशताको खतरा आउँछ ।”

सत्ता नेतृत्वकर्ता दलका एक अध्यक्ष त्यत्तिमै रोकिएनन्, प्रचण्डले अन्तिम राजा ज्ञानेन्द्र शाहतिर संकेत गरे, “अहिले उनीहरू होटल–होटल नाच्दै हिँडेका छन् रे, केका लागि हिँडेका हुन् ?” केही सत्तारुढ सांसदहरूले त प्रतिनिधिसभाको शून्य समयमा बोल्दै ज्ञानेन्द्रको मनलाग्दी हिँडडुलमा प्रतिबन्ध लगाउन मागसमेत गरे । पूर्वप्रधानमन्त्री प्रचण्डदेखि ती माननीयसम्मले यो बिर्से, एउटा नागरिकका रूपमा पूर्वराजालाई आफ्ना क्रियाकलाप गर्ने स्वतन्त्रता संविधानले नै प्रत्याभूत गरेको हो ।

सिक्लेसमा प्रचण्डले ललकारेको साता दिनपछि नै २ पुस ०७५ मा पूर्वराजा शाह कास्कीको पोखरा ओर्लिए । पारिवारिक भ्रमण भनिए पनि पोखरा एयरपोर्टमै नागरिकको ठूलो समूहले कर्तलध्वनिका साथ स्वागत गर्‍यो उनलाई । धर्म निरपेक्षताको विरोध र राजासहितको हिन्दु राज्य स्थापनाका पक्षमा जोडतोडले नारा लाग्यो ।

पोखरामा औपचारिक रूपमा शाहको स्वागतमा कुनै संगठित समूह देखिएन । तर भित्रभित्रै स्वागतको तारतम्यमा राजावादी–हिन्दुवादी जुटेका थिए । प्रचण्डले संविधानका चारमध्ये एउटा स्तम्भ ढाले सबै ढल्ने चेतावनी दिएलगत्तै विधानमा व्यवस्था गरिएको ‘धर्म निरपेक्षता’ को विरोध चर्काइएको छ भने हिन्दु अधिराज्यको मागलाई फेरि अगाडि बढाइएको छ । धर्म निरपेक्षता ढाल्ने यो खेलमा अब कमल थापा नेतृत्वको राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी र विश्व हिन्दु महासंघलगायतका हिन्दुवादी संघसंस्था मात्र छैनन्, प्रमुख विपक्षी नेपाली कांग्रेसभित्रको ठूलो समूहसमेत पछिल्लो महासमितिमार्फत यसैका पक्षमा उभिएको छ । विश्लेषक श्याम श्रेष्ठ थप्छन्, “धर्म निरपेक्षताविरुद्धको अहिलेको चलखेलमा भारतीय जनता पार्टीसँग गाँसिएकाहरूको संलग्नतासमेत छ । भारतबाटै पालित/पोषितहरू हिन्दु राज्यको नारा लगाउन अग्रसर भएका हुन् ।”

एक दशकअघिको लोकतान्त्रिक परिवर्तन र त्यसैको जगमा तीन वर्षअघि जारी नयाँ संविधानप्रति असन्तुष्टहरूले नै पोखरामा शाहको स्वागत गरेका हुन् । शाहलाई एयरपोर्टमा मात्र नभएर ३ पुसमा विन्ध्यवासिनी मन्दिर दर्शनमा पनि स्वागत गरियो, जहाँ उनी आफैँ सवारी हाँकेर गएका थिए । याद रहोस्, चार वर्षअघि उनी पोखरा जाँदा प्रचण्ड नेतृत्वकै तत्कालीन नेकपा माओवादी केन्द्रले बन्द घोषणा गरेको थियो । बन्दकै कारण शाह फिस्टेल होटलबाट बाहिर निक्लिन सकेका थिएनन् । राप्रपाका कार्यकर्ता, विश्व हिन्दु महासंघलगायतका संघसंस्थाले शाहलाई पोखरामा ‘सवारी’ गराउने तयारी गरेका थिए । बन्द र विरोधकै कारण त्यो त्यत्तिकै तुहियो । माओवादी बन्दले शाह होटलबाहिर आउन नसकेपछि राजावादीले उनको पूर्ण कदको तस्बिरलाई सांकेतिक राजाका रूपमा नगर परिक्रमा गराए ।

चार वर्षमा परिदृश्य निकै फेरिएको छ । क्रिस्चियन धर्मसित सम्बन्धित युनिफिकेसन चर्चको विवादास्पद काठमाडौँ सम्मेलनका असर नसेलाउँदै हिन्दु अधिराज्यको माग चर्काइएको छ, तिनै अन्तिम राजाका अगाडि ।

संविधानत: धर्म निरपेक्ष देशमा राज्य–सरकारले कुनै धर्मको पक्ष लिँदैन । तर सरकार नै युनिफिकेसन चर्चको विवादास्पद सम्मेलनको हर्ताकर्ता भइदिएपछि त्यसले देशमा फेरि धार्मिक ध्रुवीकरण बढाउन सघाएको छ ।

विवादास्पद सम्मेलनमा सरकार र नेकपा नेताको चुरीफुरीलाई टक्कर दिन दक्षिणपन्थीले हिन्दुत्वको पुरानो कार्ड खोलेका छन् । विगतमा राप्रपा नेपाल र विश्व हिन्दु महासंघलगायतका केही राजावादी समूहमा सीमित हिन्दुत्व ब्रान्ड नेकपाका नेता र सरकारका कारण प्रमुख विपक्षी कांग्रेसभित्र समेत संगठित रूपमा छिरेको छ । यसले दक्षिणपन्थीलाई त्राण दिएको छ भने सत्तारुढ नेकपालाई सशंकित बनाएको छ । हिन्दुत्व र धर्म निरपेक्षताको जारी विवाद तत्काल सेलाइहाल्ने छैन किनभने धार्मिक क्लेश बढाएर स्वार्थसिद्ध गर्न चाहने समूह फेरि सक्रिय भएका छन् ।

एकाएक राजावादी र हिन्दुवादी सक्रिय हुनु अनि कांग्रेसभित्रका हिन्दुवादीसमेत हिन्दु अधिराज्यको पक्षमा उभिनुको तात्कालिक कारण सत्तारुढ नेकपा नेता र सरकार नै बन्न पुगेका छन् । १३–१६ मंसिर ०७५ मा काठमाडौँमा आयोजित युनिफिकेसन चर्चमा सरकार र संसद् नै सहआयोजक भएर सबै तारतम्य मिलाइयो । नेकपाभित्र र सार्वजनिक रूपमा पनि त्यसको चर्को आलोचना भयो । सम्मेलनमा प्रधानमन्त्री ओली र वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालको सहभागिताले त धेरैलाई जिब्रो टोक्नै बाध्य बनायो । राजनीतिक विश्लेषक श्रेष्ठ थप्छन्, “गणतन्त्र बदनाम भइसकेको छैन तर नेताहरू बदनाम भए । नेताहरू जति बदनाम हुन्छन्, राजावादीहरू त्यति नै बढ्छन्, नेताहरू जति लोकप्रिय हुन्छन्, राजावादीहरू त्यति नै घट्छन् ।”

दक्षिणपन्थी र हिन्दुवादीले सुरुदेखि नै पछिल्लो परिवर्तन रुचाएका छैनन् । हिन्दुत्वको कार्ड प्रयोग गरेर फेरि राजतन्त्र फर्काउने उनीहरूको प्रयास नयाँ होइन । तर त्यो प्रयासलाई युनिफिकेसन चर्चको सम्मेलनमा नेकपा नेता र सरकारको संलग्नताले एकाएक ब्युँताइदिएको छ । सम्मेलनको चर्को विरोधमा उत्रेकी विश्व हिन्दु महासंघकी महासचिव अस्मिता भण्डारी भन्छिन्, “इसाईको इसारामा सरकारले ताण्डव नै प्रदर्शन गर्‍यो । यसले राजासहितको हिन्दु अधिराज्यको हाम्रो मागलाई थप सान्दर्भिक बनाएको छ ।”

प्रस्टै बुझ्न सकिन्छ, राजतन्त्र समर्थकहरू सरकारका पछिल्ला कमजोरीबाट उत्साहित छन् । उनीहरूले आफ्नो पुनरुत्र्थानका लागि समय नजिक आउँदै गएको आन्तरिक विश्लेषण गरेका छन् । राप्रपाका सहायक महामन्त्री भरत पाठक हौसिँदै भन्छन्, “हिन्दु अधिराज्यका पक्षमा विकसित घटनाक्रमले पूर्वराजालाई मात्र होइन, सम्पूर्ण ओमकार परिवारलाई नै उत्साहित पारेको छ ।” बाँकी यहाँ पढ्नुहोस…